Η έννοια της ψυχικής ανθεκτικότητας ξεκίνησε από την ιδέα της ευαλωτότητας. Σήμερα περιγράφει πώς οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τις αλλαγές της ζωής και πώς δρουν σε καταστάσεις στρες.
Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι η ικανότητα ενός ανθρώπου να βρίσκει τρόπους προσαρμογής όταν περνά μεγάλες δυσκολίες. Τον βοηθά να ξαναβρίσκει την ισορροπία στη ζωή του και να προστατεύει τον εαυτό του από τις βλαβερές συνέπειες του στρες.
Η έννοια περιλαμβάνει επίσης την αντοχή απέναντι στην ασθένεια, τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική.
Μια διαδικασία που αλλάζει
Η ανθεκτικότητα είναι μια δυναμική διαδικασία. Ένας άνθρωπος μπορεί να αντέχει σε κάποιους κινδύνους αλλά όχι σε άλλους. Μπορεί επίσης να αντέχει σε μια περίοδο της ζωής του αλλά όχι σε κάποια άλλη.
Δεν είναι μόνο ένα χαρακτηριστικό της προσωπικότητας. Είναι και ένα σύνολο δεξιοτήτων που μας βοηθούν να αντιμετωπίζουμε το στρες, το τραύμα και τις δυσκολίες της ζωής. Ψυχολογικοί, κοινωνικοί, περιβαλλοντικοί και βιολογικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Έτσι ένας άνθρωπος, σε οποιοδήποτε στάδιο της ζωής, μπορεί να αναπτύξει, να διατηρήσει ή να ξανακερδίσει την ψυχική του υγεία παρά τις αντιξοότητες.
Μπορούμε να τη χτίσουμε σε κάθε ηλικία
Οι ειδικοί έχουν προτείνει πολλούς τρόπους για να ενισχύσουμε την ψυχική μας ανθεκτικότητα, σχεδόν σε όλους τους τομείς της ζωής. Οι έρευνες δείχνουν ότι μπορούμε να αποκτήσουμε νέες δεξιότητες και αργότερα στη ζωή και ότι αυτές αυξάνουν την ανθεκτικότητά μας. Δείχνουν επίσης ότι η εκπαίδευση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ανθεκτικότητα ή τουλάχιστον κάποιες πλευρές της.
Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι κάτι που απλώς έχουμε ή δεν έχουμε. Είναι μια αναπτυξιακή διαδικασία που επηρεάζουν πολλοί παράγοντες και δεν μένει σταθερή ή αμετάβλητη.
Έχει δύο διαστάσεις. Η πρώτη είναι η αντοχή, δηλαδή η ικανότητα να προστατεύουμε τον εαυτό μας όταν η πίεση είναι έντονη. Η δεύτερη είναι η ικανότητα να χτίζουμε μια ζωή που αξίζει να τη ζήσουμε, ακόμη και όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες.